Pek çok kurumda “strateji çalışması” denince akla bütçe dönemi gelir: birkaç günlük bir kampa çekilinir, hedefler belirlenir, tablolar doldurulur, şık bir sunum hazırlanır. Sonra o sunum yılın geri kalanında nadiren açılır. Sorun planın kötü olması değil; planın, onu besleyecek bir düşünme alışkanlığından kopuk olmasıdır.
İki farklı iş, iki farklı soru
Stratejik düşünme ile stratejik planlama aynı kasın iki ucu gibidir; ama farklı sorulara cevap verirler.
| Stratejik düşünme | Stratejik plan | |
|---|---|---|
| Sorduğu soru | Nereye gitmeliyiz ve neden? | Oraya nasıl gideceğiz? |
| Doğası | Keşfedici, açık uçlu | Düzenleyici, kapanışa yönelik |
| Ritmi | Sürekli, haftalık | Dönemsel, genellikle yıllık |
| Çıktısı | İçgörü, seçimler, varsayımlar | Hedefler, bütçe, takvim, sorumlular |
| Tipik tuzağı | Fikirde kalmak | Geçmişi kopyalamak |
Plan neden tek başına yetmez?
Her plan, hazırlandığı günün varsayımlarına dayanır: pazar şu hızla büyüyecek, müşteri şunu isteyecek, rakip şunu yapmayacak. Bu varsayımlar yazılmadığında, değiştiklerinde de fark edilmezler. Plan yürürlükte kalır; ama artık var olmayan bir dünyaya göre işler.
İşte bu yüzden strateji bir plan değil, stratejik bir icra sistemidir. Planı canlı tutan şey, düzenli olarak sinyal okuyan, varsayımları sorgulayan ve öncelikleri güncelleyen bir düşünme ritmidir.
Düşünme neden tek başına yetmez?
Öbür uçta da bir tuzak var. Bazı ekipler çok iyi düşünür; ilham verici toplantılar yapar, parlak içgörüler üretir. Ama bu içgörüler takvime, bütçeye ve sorumlulara bağlanmadığında bir sonraki acil işin altında kalır. Düşünme yön verir; ama yolu yürüyen plandır.
İkisini birbirine bağlamak
İyi çalışan kurumlarda düşünme ile plan arasında bir köprü vardır. Bu köprünün üç parçası olduğunu görüyoruz:
- Yazılı varsayımlar. Planın dayandığı en kritik varsayımlar açıkça yazılır ve her çeyrekte kontrol edilir.
- Sinyal ritmi. Ufuktaki değişimler her hafta kısa bir oturumda gözden geçirilir. Bunun en küçük birimi 30 dakikalık Haftalık Stratejik Saat’tir.
- Seçimlerin takvime girmesi. Her stratejik seçim, bir sahibe ve bir sonraki adıma bağlanır. Takvime girmeyen strateji, niyet olarak kalır.
Bir test: Planınız düşünmeye mi dayanıyor?
Kendinize üç soru sorun:
- Planımızın dayandığı en kritik üç varsayımı tek tek sayabiliyor muyum?
- Son üç ayda planımızı değiştirmemize yol açabilecek bir sinyal fark ettik mi?
- Planımızda bilinçli olarak yapmamaya karar verdiğimiz şeyler yazıyor mu?
Bu soruların çoğuna “hayır” diyorsanız, elinizde bir plan var; ama onu besleyen bir stratejik düşünme alışkanlığı yok. Hangi alanda eksik olduğunuzu görmek için Strateji Nabzı’nı yapabilirsiniz.